BẢO VỆ DẠ DÀY TRƯỚC CÁC NGUY CƠ GÂY LOÉT

Trong các nguyên nhân gây chứng viêm loét dạ dày-tá tràng được biết đến, tác dụng phụ khi sử dụng các thuốc kháng viêm non-steroid (non-steroidal anti-inflammatory drug – NSAID) là một trong những nguyên nhân chiếm tỷ lệ cao. 

Aspirin và các NSAID khác hầu như lúc nào cũng gây ra những thương tổn cấp tính đến dạ dày-ruột kết.. Mức độ gây độc đường ruột đáng kể cũng được ghi nhận về mặt lâm sàng. Các nhân tố nguy cơ chính gây ra những biến chứng viêm loét đường tiêu hóa liên quan đến NSAID là độ tuổi, tiền sử bệnh, sử dụng các NSAID riêng biệt có nguy cơ cao, liều lượng thuốc sử dụng, sử dụng đồng thời warfarin hay các thuốc kháng viêm corticosteroid khác.

Bình thường, lớp niêm nhầy dạ dày được duy trì nhờ tác động tương hỗ giữa ba cơ chế bảo vệ: quá trình tổng hợp prostaglandin, quá trình tổng hợp nitric oxide và hoạt động của hệ thống thần kinh tại ruột. Aspirin và các NSAID hoạt động bằng cách ức chế sự xúc tác quá trình tổng hợp prostaglandin của 2 enzyme oxygenase dạng vòng. Hầu hết các NSAIDs hiện nay ức chế không chọn lọc hoạt động của enzyme oxygenase dạng vòng loại 1 (cyclooxygenase 1 –COX1) (chủ yếu hoạt động ở ruột) cũng như hoạt động của enzyme oxygenase dạng vòng loại 2 (COX2) (được cảm ứng hoạt động chủ yếu tại vị trí viêm). Nhiều NSAID, đặc biệt là aspirin, còn có thêm yếu tố gây độc cục bộ, ảnh hưởng xấu đến lớp niêm mạc dạ dày. Ngoài việc phá hủy trực tiếp lớp niêm nhầy, các NSAID cũng đồng thời ức chế quá trình tăng sinh của biểu mô và quá trình hình thành mạch máu mới. Bên cạnh đó, một số cơ chế sinh lý của cơ thể bị ảnh hưởng trực tiếp khi sử dụng các NSAID gồm có: cơ chế tưới máu vùng niêm mạc; cơ chế tiết chất nhầy và các bicarbonate…

Một nghiên cứu ngẫu nhiên, mù đôi có sử dụng giả dược (Am J Gastroenterol. 1996 Nov;91(11):2367-71 ) được tiến hành sử dụng một dạng điều chế mới của Sucralfate ở dạng gel trong việc ngăn ngừa những thương tổn tại vùng dạ dày-ruột kết trên 107 bệnh nhân bị viêm khớp phải sử dụng NSAID. 53 bệnh nhân sử dụng kèm sucralfate dạng gel 1g/ngày với các NSAID, trong khi đó 54 bệnh nhân khác chỉ sử dụng giả dược. Sau 14 ngày sử dụng, người ta đánh giá hiệu quả dựa trên 2 tiêu chí: kết quả nội soi và bảng ghi nhận các triệu chứng. Kết quả cho thấy, ở nhóm dùng sucralfate, tỷ lệ viêm loét ở nhóm dùng sucralfate gel thấp hơn đáng kể so với nhóm dùng giả dược (8% so với 28%), và các chỉ số đánh giá khác đều thấp hơn ở nhóm dùng sucralfate gel (ợ nóng: 30% so với 51% ở nhóm giả dược; đau thượng vị: 28% so với 49%).

Tác dụng phòng ngừa của sucralfate dạng gel (Sucrate gel) được giải thích nhờ khả năng thúc đẩy quá trình sản xuất prostaglandin E2 và kích thích tạo lớp niêm nhầy, tăng tiết bicarbonate, tái tạo lớp biểu mô, tăng vi tuần hoàn. Nhờ những đặc tính này, Sucralfate gel (Sucrate gel) có thể giúp giảm tỷ lệ viêm loét dạ dày-tá tràng, không chỉ do dùng NSAID, mà còn là lựa chọn tốt để bảo vệ dạ dày trước các yếu tố gây nguy cơ viêm loét cao như dùng chất kích thích, cay nóng, chất có cồn, và các yếu tố tâm lý bất ổn gây tăng tiết acid (căng thẳng, lo âu…).

DS. Nguyễn Văn Vinh

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *